Potomitan

Site de promotion des cultures et des langues créoles
Annou voyé kreyòl douvan douvan
Alfabè pou kiltive pozitivite

Emmanuel W. VEDRINE

Alfabè pou kiltive pozitivite

Photo E. W. Védrine Creole Project.

English • Francais • Kreyòl • Español

23 janvye 2026

Aksyon w dwe pale de ou
Ankouraje sa yo k ap fè bon travay
Banboche pa metye ki peye
Chache, w ap twouve pou pa dòmi san soupe
Devlopman se yon evolisyon ou dwe kontribye ladan
Ede zòt, ede youn lòt pou evite maladi egoyis
Edikasyon pou tout moun dwe gratis
Envesti jodi pou rich demen
Fot kilès si Ayiti soudevlope?
Fyète nan sa w fè deja pou limanite benefisye
Gen konnen ak konnen si w pa t konnen
Hey! Annavan, Ayisyen!
Imite sa ki bon pou devlopman
Jape, chen jape, karavàn pase
Kreyativite se lè lespri w ap devlope
Konbit se filozofi pou solidarize
Konsèy fèt pou tande, men pran sa ki bon
Kopye tout sa ki bon pou anbeli Ayiti Cheri
Lanmou patriyotik se santiman w dwe montre
Metye bon pou konn omwen 3, 4 pou pa yon voryen
N ap tann «7 Fevriye de mil vennsis (2026)»
Sang pèp la bezwen pou mare chay la
Onè Ayiti! Respè devlopman!
Oun Dezyèm Revolisyon ap jèmen
Panse tout sa w ka kreye pou ede
Planifye davans pou demen
Plante pou ka rekòlte, e pou gen manje
Ranje tout sa k kwochi, mal pozisyone
Salte lè pou l antere pou pwòpte kòmanse boujonnen
Solidarize youn lòt pou montre fratènite
Travay plis, dòmi mwens pafwa pou yon bi detèmine
Travay sivik se benevola w dwe fè kote w ye
Karant (40) ane nuit long, men fò l jou kanmèm!
Vwayaje aletranje pou al obsève sa w wè lòt kote
Wont pou ou, si w poko janm fè anyen pou ede Ayiti!
Yo gen pou sezi jou Ayisyen ini pou chanje Ayiti tout bon vre
Zòt va gen dyare ak gratèl kòm moun ki pran nan pwa grate.

(Ref. Collection / Koleksyon «Kri pou liberasyon : Cry for liberation». © E. W. Védrine. 23 Janvye 2026 : January 23, 2026). Note: Alfabè pou kiltive pozitivite : Alphabet for cultivating positivity: Alfabeto para cultivar la positividad: Alphabet pour cultiver la positivité: Alphabet zur Kultivierung von Positivität.

*

TÈKS ANEKSE : ANNEXED TEXTS

(Zèv Powetik E. W. VÉDRINE Poetic Works).
BIYOGRAFI OTÈ A (Author’s biography). – Note: Haitian Literature of Diaspora: Literati Ayisyen Dyaspora: Literatura Haitiana de la Diaspora: Littérature Haϊtienne de la Diaspora: Haitianische Literatur der Diaspora.

(•) Alarive kanal! Alarive yon lòt Ayiti!. (There go canals! There goes another Haiti!).
(•) Alfabè Jenès Rabòday : The Rabòday Alphabet.
(•) Ayiti, bon konba 2025! • Haiti, good luck in 2025!.
(•). COLLECTION OF PUBLISHED POEMS. (In periodicals, anthologies and books).
(•) Diskou yon kandida tafyatè. (Speech of a drunkard).
(•). Dezyèm Endepandans • Second Independence • Segunda Independencia.
(•) KANAVAL APK, KPK 2024.
(•). KOZE LANMOU (Volume I, poetry collection).
(•). KOZE LANMOU (Volume II, poetry collection).
(•). Kreyòl se lang ki towo a (poetry) Kreyol is commander-in-chief.
(•). Larezone nan bòl soup chak ane [with version in English, French, Spanish and audio in Haitian Creole].
(•). «POETRY COLLECTION».
(•). Ouvè je w, Ayisyen ! • Open your eyes, Haitians!
(•). POETRY IN HAITIAN CREOLE. 75 p.
(•). Pwoteje enterè Ayiti : Protect Haiti’s interests!
(•). Se kreyòl mwen pale (I speak Creole). Kreyòl Connection. 1997. [Ref. in An Annotated Bibliography on Haitian Creole, a review of publications from colonial times to 2000,  pp. 505].
(•). Si m te, m ta...  (If I were, I would).
(•) Si w renmen Ayiti … • Si vous aimez Haϊti … • If you love Haiti … • Si amas a Haití … • Si bo ta stima Haiti …
(•). Tande kri peyizan yo! (Listen to the peasants’ cry), © E. W. Védrine. Ref. in (novel) Sezon Sechrès Ayiti.
(•). The Butios have promised victory.
(•). «TI POWÈM AYISYEN OKTOSILAB». [Poetry collection -- A collection of short octosyllable poems in Haitian Creole with two stanza and eight syllables per verse and eight lines (total); published in the Tanbou (Haitian cultural magazine in Boston) and also appears in newspapers... Some  of the titles include: [•] Pòv k ap mande nan Pòtoprens : Beggars in Port-au-Prince. In Voices of the sun (anthology), Volume I, pp. 274 [•] Peripesi yon ti Pèp Nwa : Hardships of a small Black Nation [In An Annotated Bibliography on Haitian Creole… 2003, pp. 577] [•] Oktosilab pou Alfred Largange : Octosyllable for the late Alfred Largange) [•] Mòtorat : Rat poison. Haïti en Marche. Vol. XI, #2, fev. 1997 [•] Lomeyans pou Mapou : In praise of Jan Mapou, in Haïti en Marche. Vol. XI, #1 [•] Lanmou se yon fri san sezon : Love, a fruit with no season].
(•). 23 POÈMES EN FRANÇAIS ET EN HAÏTIEN 23 POEMS IN FRENCH AND HAITIAN CREOLE. Titles include: 1 • «Afrika oh! Afrika oh! : Afrika! Afrika». 2 • «Au bord de l'Océan : Bò Oseyan an». 3 • «Ce que tu dois savoir : Sa ou dwe konnen»4 • «Dans la Forêt Noire : Nan Forè Nwa : In the Black Forest : Im Scharzen Wald». 5 • «Dans le Parc : Nan Pak la». 6 • «Europe et Espagne : Ewòp ak Espay». 7 • «Les deux Ponts : Pon Nèf ak Pon Women». 8 • «Le voyageur : Vwayajè». 9 • «L'enfant et sa mère adoptive : Pitit ak manman adoktif li».  10 • «L'existence et la puissance de l'amour :Ekzistans ak puisans lanmou (Kat lèt : Four letters. 11 • «L'Alpha et L'Omega : Premye ak Dènye». 12 • «L'Haïtien et le Chinois : Ayisyen ak Chinwa». 13  «L'Haïtien, un metis : Ayisyen, yon metis». 14   «L'Oiseau et le printemps : Zwazo ak prentan. 15 • «Où se trouve Haïti? : Ki kote Ayiti ye?». 16 • «Qui vous êtes : Kisa ou ye: Quem é você? : Who you are». 17  «Salamanca : Salamank». 18 • «Saison rouge : Sezon wouj19  «Souvenir : Souvni». 20 • «Souvenir de Vienne : Souvni k sot Vyèn»21 • «Trente ans emprisonné : Trantan anprizone». 22 • «Un temoin : Yon temwen». 23 • «Vive les vacances!  : Viv vakans!».

EKRI RESAN: RECENT WRITINGS:  ESCRITOS RECIENTES:
ÉCRITS RÉCENTS: AKTUELLE SCHRIFTEN

 (1Chatting on Bibliographies related to Haitian Creole : Kozri sou Koleksyon sou Dokimantasyon sou Kreyòl Ayisyen: Discusión sobre las biografías relacionadas con el criollo haitiano: Discussion sur les biographies relatives au créole haϊtien: Über Bibliografien zum Haitianischen Kreolisch plaudern. [CONFERENCE, moderator Prof. Joseph Marcel GEORGES].

(2Computerizing Haiti, and the strategy to do it • Enfòmatize Ayiti, e estrateji pou sa fètInformatizar Haití y la estrategia para hacerlo y la estrategia para hacerloInformatiser Haϊti et la stratégie pour y parvenirnirDie Computerisierung Haitis und die Strategie dafür.

(3) Drought and access to water in Haiti: Sechrès e aksè a dlo an Ayiti : Sequía y acceso al agua en Haití: Sécheresse et accès à l’eau en Haϊti: Dürre und Zugang zu Wasser in Haiti • AUDIO: interview #2 (novel) Sezon sechrès Ayiti). • AUDIO: Adaptation of Sezon sechrès Ayiti in the classroom | Odyo adaptasyon (woman) Sezon sechrès Ayiti nan saldeklas. (•) SEZON SECHRÈS AYITI (novel, woman, novela) • Questions on the ten (10 chapters): Kesyon sou 10 chapit yo: Preguntes sobre los 10 (diez) capítulos. [Lesson Plan Model for Bilingual education]. A novel in Haitian Creole. • Kèk tèm nan Sezon sechrès Ayiti pou disètasyon: Some themes in (the novel) Sezon sechrès Ayiti for essays. Sezon sechrès Ayiti. (2nd. ed.), JEBCA Editions.  224 p. [© The author’s copyright: © Dwa otè a. © Lexical data (for hyper base software for dictionaries): © Done leksikal (pou lojisyèl ipèbaz pou diksyonè: Lexical data for Hyperbase software to write dictionaries). In Papiamento* language, Temporada di sekura na Haiti. [First original Creole version was published in 1994: Soup to Nuts Publishers, Cambridge, MA. 1994. 128 p. This novel has been translated to English by the author, Emmanuel W. Védrine. Résumé en espagnol (resumen en español): Résumé en anglais (English summary). [*Note sur le papiamento : Note on Papiamento].

(4) Educational Resources and Orientation Training for Haitian Teachers (Summary • Rezime • Sommaire •  Resumen • Zusammenfassung): Recursos Educativos y Formación de Orientación para los Docentes Haitianos: Ressources Éducatives et Formation d’Orientation pour le Enseignants Haϊtiens: Bildungsmaterialien und Orientierungsschulungen für haitianische Lehrer.

(5) Essays’ models to help Haitian Students (high school and university level) with writing: Modèl esè (disètasyon) pou ede Elèv Ayisyen ak ekri: Modelos de ensayos para ayudar a los estudiantes haitianos para ayudar con la escritura: Modèles d’essais pour aider les étudiants haïtiens à écrire: Aufsatzvorlagen zur Unterstützung haitianischer Studenten beim Schreiben. [See : Wè • A look at Higher Education: another step after secondary level • Koudèy sou Edikasyon Siperyè Ayiti: yon lòt etap apre nivo segondè].

(6) Fifty 50 Phrases related to canals for agriculture in Haiti50 Senkant fraz lye a kanal pou agrikilti Ayiti: Cincuenta frases relacionadas con canales para la agricultura en Haití: Cinquante phrases liées aux canaux pour l'agriculture en Haïti: Fünfzig  Ausdrücke im Zusammenhang mit Kanälen für die Landwirtschaft in Haiti.

(7) Haiti and resources for its DEVELOPMENT: Ayiti, e resous pou devlopman l: Haití y los recursos para su desarrollo: Haïti et les ressources pour son développement: Haiti und die Ressourcen für seine Entwicklung. [AUDIO].

(8) Helping Haiti and the Haitian Diaspora with love: Ede Ayiti, e dyaspora ayisyen an ak lanmou: Ayudar a Haití y a la diáspora haitiana con amor: Aider Haïti et la diaspora haïtienne avec amour: Haiti und die haitianische Diaspora mit Liebe unterstützen.

(9) History of Haitian Creole from Colonial Times to 2022 [AUDIO]: Historia del Criollo Haitiano desde la época colonial hasta 2022: Histoire du Créole Haïtien de l'époque coloniale à 2022: Geschichte des Haitianischen Kreols von der Kolonialzeit bis 2022. (published) • BIBLIOGRAPHY: An Annotated Bibliography on Haitian Creole: a review of publications from colonial times to 2000 . 700 p.  [Research presented at the International Linguistic Conference held in Cayenne, French Guiana (from May 9 – 11. 2003, organized by the Laboratoire des Sciences Sociales IRD de Guyane, «Écrire les langues de la Guyane française» (Writing the Langues of French Guiana). Also presented at the ”17th Annual Haitian Studies Association Conference”, University of Massachusetts-Boston, Oct. 2005].

(10)  Online Educational Resources for Haitian Teachers, Students, Schools in Haiti and in Diaspora: Resous Edikasyonèl an liy pou ede Anseyan Ayisyen, Elèv, Lekòl(Summary in: Rezime an Deutsch • Español • Français • Kreyòl • Papiamento): Recursos Educativos en Línea para Maestros, Estudiantes y Escuelas Haitianas en Haití y en la Diáspora: Recursos educativos en línea para maestros, estudiantes y escuelas haitianas en Haití y en la diáspora: Ressources éducatives en ligne pour enseignants, étudiants, écoles en Haïti et dans la diaspora: Online-Bildungsressourcen für haitianische Lehrer, Schüler und Schulen in Haiti und in der Diaspora.

(11) Reflection on activities to guide youth in Haiti and in the diaspora: Refleksyon sou aktivite pou oryante lajenès an Ayiti, e nan dyaspora: Reflexión sobre actividades para guiar a la juventud en Haití y en la diaspora: Réflexion sur les activités pour guider la jeunesse en Haïti et dans la diaspora: Reflexion über Aktivitäten zur Orientierung der Jugend in Haiti und in der Diaspora.

(12) Selfishness, a virus destroying the Haitian Community: Egoyis, yon viris k ap detwi kominote ayisyen: El egoísmo, un virus que destruye a la comunidad haitiana: Égoïsme, un virus qui détruit la communauté haïtienne: Egoismus, ein Virus, der die haitianische Gemeinschaft zerstört.

(13) Soup for Haiti’s development at all levels: Soup pou devlopman Ayiti nan tout nivo: Sopa para el desarrollo de Haití en todos los niveles: Soupe pour le développement d’Haïti à tous les niveaux: Suppe für Haitis Entwicklung auf allen Ebenen. (poetry: powèm: poesia: poème: Gedicht).

(14) Strategies to develop roads in Haiti: Estrateji pou devlope wout Ayiti: Estrategias para desarrollar carreteras en Haití: Stratégies pour développer les routes en Haïti: Strategien zur Entwicklung von Straßen in Haiti.

(15Twenty points in our resolution for 2023Ven pwen nan rezolisyon nou pou 2023: Veinte puntos en nuestra resolución para 2023: Vingt points dans notre résolution pour 2023: Zwanzig Punkte in unserem Beschluss für 2023.

(16Teaching Mathematics to Haitians in the United StatesAnseye Ayisyen Etazini matematik, e leson patikilye [AUDIO] Enseñando matemáticas a haitianos en Estados Unidos: Enseigner les mathématiques aux Haïtiens aux États-Unis: Mathematikunterricht für Haitianer in den Vereinigten Staaten. An interview with Louis Grégoire (Math professor).

(17) Subjects to be debated in the Haitian Media in Diaspora: Sijè pou debat nan Medya Ayisyen nan Dyaspora: Temas a debatir en los Medios Haitianos de la Diaspora: Sujets à débattre dans les médias haïtiens de la diaspora: Themen zur Debatte in den haitianischen Medien der Diaspora.

(18) Twenty 20 Points that should be in Haitians’ plan for 2025: Ven Pwen ki dwe nan plan w pou 2025: Veinte puntos que deberían estar en el plan de los haitianos para 2025: Vingt points qui devraient figurer dans le plan des Haïtiens pour 2025: Zwanzig Punkte, die im Plan der Haitianer für 2025 enthalten sein sollten.

(19) What have you done already for your commune in Haiti or for your community in diaspora? : Kisa w fè deja pou komin ou Ayiti oubyen pou kominote w nan dyaspora? : ¿Que ha hecho ya por su comuna en Haití o por su comunidad en diáspora? : Qu'avez-vous fait déjà pour votre commune en Haïti ou pour votre communauté en diaspora?

(20) What most people don’t know about Haiti : Sa pifò moun pa konnen de Ayiti : Lo que la mayoría de la gente no sabe sobre Haití : Ce que la plupart des gens ne savent pas sur Haïti: Was die meisten Menschen über Haiti nicht Wissen.

(21) Wisdom in the yearly soup bowlLarezone nan bòl soup chak aneSabiduría en el tazón de sopa anualSagesse dans le bol de soupe annuelle: Weisheit in der jährlichen Suppenschüssel.

(22) 150 Phrases to prepare you for a job interview (with English, French, Spanish, Haitian Creole version): 150 Fraz ki lye ak entèvyou travay pou ede Ayisyen [including AUDIO]: 150 Frases para prepararte para una entrevista de trabajo: 150 Phrases pour vous préparer à un entretien d'embauche: 150 Redewendungen, die Sie auf ein Vorstellungsgespräch vorbereiten. Audio included (English – Kreyòl).

Koutwazi : Courtesy

E. W. Védrine Creole Project, Inc. (1992)
Boston, Massachusetts. USA

*

 Viré monté